Uykuya Dalamamak: Uykusuzluk Ne Zaman Tedavi Gerektirir?

Zaman zaman uykuya dalmakta zorlanmak herkesin başına gelir. Şikâyet haftada üç geceyi buluyor, üç aydan uzun sürüyor ve ertesi gün işlevselliği bozuyorsa uykusuzluk (insomni) olarak değerlendirilir.

Uykuyu bozan alışkanlıklar

Yatağa girip telefona bakmak, ekranın ışığı ve içeriğin uyarıcı etkisiyle uykuya geçişi geciktirir. Öğleden sonra içilen çayın ve kahvenin etkisi altı--sekiz saat sürebilir. Alkol uykuya dalmayı kolaylaştırsa da gece yarısından sonra uykuyu bölerek kaliteyi düşürür.

Gündüz uzun süre şekerleme yapmak gece uyku basıncını azaltır. Yatakta uyanık geçirilen uzun saatler ise beynin yatağı "uyanık kalma yeri" olarak öğrenmesine yol açar.

İşe yarayan düzen

Uyanma saati her gün, hafta sonu dahil aynı tutulur. Uyku gelmeden yatağa gidilmez; yirmi dakikada uyunamazsa kalkıp loş bir ortamda sakin bir işle uğraşılır, uyku gelince yatağa dönülür.

Yatak odası serin, karanlık ve sessiz olmalı; yatak yalnızca uyku için kullanılmalıdır. Gündüz gün ışığına çıkmak ve düzenli hareket etmek gece uykusunu belirgin şekilde iyileştirir, ancak yoğun egzersiz yatmadan hemen önce yapılmamalıdır.

Uyku ilacı ilk seçenek değildir

Kronik uykusuzlukta ilk basamak, uyku düzeninin ve uykuya dair düşüncelerin ele alındığı davranışsal yaklaşımlardır. İlaç gerekiyorsa hekim kontrolünde, belirli bir süre için planlanır. Başkasına yazılmış uyku ilacını kullanmak veya ilacı kendiliğinden sürdürmek bağımlılık ve gündüz uyuklamasına yol açabilir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Uykusuzluk üç ayı geçtiyse, gündüz uyku hâli araç kullanmayı ya da işi etkiliyorsa değerlendirilmelidir. Horlama ve gece nefes durmaları eşlik ediyorsa uyku apnesi araştırılır.

Uykusuzlukla birlikte isteksizlik, keyifsizlik, ilgi kaybı, iştah ve kilo değişikliği varsa ya da kendinizi kötü hissediyor, yaşamaktan vazgeçme düşünceleri yaşıyorsanız gecikmeden bir ruh sağlığı uzmanına başvurun.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; muayene, tanı ve tedavinin yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa ilgili bölüm hekimine başvurunuz.

İlgili branş: Psikiyatri